26 agosto 2016

Mozaiku i termës romake dhe i Baptiserit në Butrint, të hapur deri në 1 shtator 2016

butrint1TIRANË, 23 Gusht/ATSH/.- Mozaiku i dyshemesë së dhomës së veshjes të termës romake pranë Teatrit dhe gjysma e mozaikut të Baptisterit të Butrintit do të qëndrojnë hapur për vizitorët deri në 1 shtator 2016.
Gjatë viteve të fundit, ky mozaik është lënë i ekspozuar në muajt korrik dhe gusht dhe më pas mbulohet për t’u mbrojtur nga uji. Hapja e mozaikëve nuk është e rëndësishme vetëm për t’i ekspozuar për vizitorët, por mbi të gjitha për të parë nivelin e ruajtjes së tyre dhe për të realizuar mirëmbajtjen.
Sipas një njoftimi për shtyp të Ministrisë së Kulturës, gjatë muajit korrik Parku Kombëtar i Butrintit ka pasur një fluks vizitorësh vendas e të huaj, duke e çuar në 28 mijë numrin e tyre.
Baptisteri u ndërtua në çerekun e dytë të shek. 6 pas er. së re dhe mund të ketë qenë punë e artizanëve lokale, të cilët janë bazuar te Nikopoli aty pranë. Ai u zbulua më 1928 nga Misioni Arkeologjik italian. Është baptisteri i dytë më i madh në Perandorinë Romake, kurse më i madhi ndodhet në Aja Sofia, Stamboll. Të gjitha aspektet e arkitekturës dhe të dekorimit (si dyshemeja me mozaik) e baptisterit është simbolikë e ritit të pagëzimit, me burimin në anën e tij të largët që përfaqëson burimin e jetës së përjetshme.
Mozaiku i jashtëzakonshëm shumëngjyrësh i dyshemesë së Baptisterit të Butrintit, është një nga mozaikët më të kompletuar dhe më kompleks të të gjithë baptisterëve të asaj periudhe. Dizajni i përgjithshëm i dyshemesë konsiston në shtatë unaza, të cilat rrethojnë vendin e pagëzimit që ndodhet në qendër, duke e rritur numrin në tetë – numri kristian për shpëtim dhe përjetësi.
Vëmendja e vizitorëve që kalojnë pragun e hyrjes kryesore, tërhiqet nga dy pallonj në një hardhi që rritet në një vazo të madhe. Pallonjtë simbolizojnë parajsën dhe pavdekshmërinë; vazoja dhe rrushi, Eukarsinë dhe gjakun e Krishtit. Në periudhën mesjetare ndërtesa u modifikua me diga guri dhe një apsidë gjysëm-rrethore; një dysheme me pllaka guri u vendos mbi mozaik. Në vende të tjera në qytet deri më tani janë gjetur tetë kisha, më domethënësja është e vendosur në fushë përballë kanalit të Vivarit./k.s//m.m/
https://www.ata.gov.al/mozaiku-i-termes-romake-dhe-i-baptiserit-ne-butrint-te-hapur-deri-ne-1-shtator/

Sezoni turistik 2016 – Shtim i numrit të vizitorëve në Gjirokastër

gjirokastra-castle1TIRANË, 24 Gusht/ATSH/.- Qyteti i gurtë i Gjirokastrës ka patur një fluks në rritje të vizitorëve vendas dhe të huaj gjatë periudhës janar- korrik 2016.
Sipas një njoftimi për shtyp të Ministrisë së Kulturës, gjatë kësaj periudhe qyteti dhe kalaja e Gjirokastrës u vizitua nga 26 504 turistë vendas dhe të huaj.
Promovimi në rritje i trashëgimisë kulturore, i shoqëruar me aktivitete kulturore kanë shtuar edhe interesin për këtë qytet.
Gjirokastra është e vendosur në faqen e Malit të Gjerë, në shpatet verilindore të tij dhe në krahun e majtë të luginës së lumit Drino. Qyteti është përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s më 2005, si një nga pak shembujt e mbijetuar në Ballkan të qyteteve tregtare të stilit otoman.
Kalaja e Gjirokastrës si histori e lidhur me këtë qytet përmendet për herë të parë si qytet dhe kështjellë në vitin 1336. /k.s//m.m/
https://www.ata.gov.al/sezoni-turistik-shtim-i-numrit-te-vizitoreve-ne-gjirokaster/

Turistët e vëzhgimit dhe të natyrës preferojnë Parkun Kombëtar të Divjakës

  • div1-4.jpg
  • div2-3.jpg
  • div4-5.jpg
  • div5-4.jpg
  • div6-3.jpg
  • div7.jpg
  • div8.jpg
  • div9.jpg
  • div10.jpg
  • div11-1.jpg
  • divj3-1.jpg
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
div11TIRANË, 25 Gusht /ATSH- N.Lena/ – Këto ditë vere, turistët e vëzhgimit të natyrës e të shpendëve të rrallë kanë vizituar Parkun Kombëtar të Divjakës.
Turizmi i vëzhgimit të shpendëve apo kafshëve të egra, tashmë po kthehet në një lëvizje të vërtetë turistike edhe për vendin tonë.
Shembulli më domethënës për këtë është Parku Kombëtar i Divjakës, ku çdo fundjavë apo dhe në ditë të zakonshme, me dhjetra vizitorë vendas e të huaj, vijnë të vëzhgojnë nga afër shpendët e shumtë që jetojnë e shumohen  në këtë park të mbrojtur më së miri.
Objektivi kryesor është Pelikani Kaçurrel, por jo vetëm ai, janë edhe shpendë të tjerë të shumtë deri tek mjelmat ose flamingot që gjallojnë në strugat e ëmbla, buajtë e zinj, si një specie që preku çastin e zhdukjes para disa viteve, por që falë kujdesit dhe përkushtimit  të blegtorëve vendas, mundi të shpëtonte si një  rracë  e rrallë e zonës.div1
Tashmë vizitorët nuk janë kurioze të shlodhen në bregdet apo të shëtisin në pyllin e veçantë me pisha të buta, të shijojnë peshkun apo ngjalat e shijshme të Kënetës së Karavastasë, por ata mund të vëzhgojnë edhe shpendë të ndryshëm në jetën e tyre të egër.
Zbatimi i moratoriumit  që ndalon gjuetinë, në këtë zonë ka sjellë një rigjallërim të faunës së egër.
Por, një vlerësim optimal duhet bërë edhe për Drejtorinë Pyjore të Lushnjes dhe drejtorin e saj, Ardian Koçi, që kanë punuar me përkushtim për ta kthyer Parkun edhe në një atraksion turistik.
Pelikanët kaçurrelë që popullojnë lagunën e Karavastasë po tërheqin më në fund  edhe vëmendjen e mediave botërore dhe të turistëve të natyrës së egër.
div7Pelikanët kanë qenë të rrezikuar në të gjithë botën përgjatë dekadave të fundit për shkak të perceptimit se ata konkurojnë me njerëzit për peshkim nëpër lagunat e pasura, një perceptim ky që hidhet poshtë nga shkenca biologjike, sipas te ciles, llojet e peshqve të pëlqyer nga pelikanët janë të ndryshëm nga ata që peshkohen nga njerëzit.
Këta shpend të mëdhenj, krijojnë një emocion të veçantë te shikuesi kur ngrihen në fluturim.
Me përmasa nga 160 deri në 190 centimetra dhe me hapje krahësh mbi tre metra, ky është një nga zogjtë më të mëdhenj në botë.
Pelikanët shqiptarë ishin pothuajse drejt zhdukjes në vitet 1990, por janë rigjallëruar si pasojë e përpjekjeve të vazhdueshme të konservacionistëve për të shpëtuar grupimin e vogël që numëronte vetëm disa dhjetëra të tillë.div5
Çdo fundjavë vizitorë të shumtë popullojnë parkun e Divjakës ku objekt bëhet vëzhgimi i shpendëve të shumtë e të veçantë që popullojnë këtë lagunë.
Mbase ka ardhur koha që Ministria e Turizmit të shohe edhe nga “turizmi i vëzhgimit”, si një aset tjetër në turizmin shqiptar dhe të investoje në ato parqe natyrore ku  ky turizëm ka premisë të zhvillohet.
Një vend me hapësira të mëdha natyrore dhe me një biodiversitet të veçantë, vendi ynë mund të bëhet mjaft tërheqës edhe për turizmin e vëzhgimit. /a.ke/ https://www.ata.gov.al/turistet-e-vezhgimit-dhe-te-natyres-preferojne-parkun-kombetar-te-divjakes/

Kalimi i shtegut Theth- Valbonë apo anasjelltas, një mrekulli turistike si ne Vere dhe ne Dimer.

  • theth-4.jpg
  • theth2-2.jpg
  • theth3-2.jpg
  • theth4.jpg
  • theth5.jpg
  • theth6.jpg
  • theth7-1.jpg
  • theth8.jpg
  • theth9.jpg
  • thethi1-2.jpg
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
thethi1TIRANË, 26 Gusht / ATSH-N.Lena/  – Kemi folur shpesh për turizmin alpin, për bukuritë, vështirësitë dhe adrenalinën që gjeneron ai në organizmat e atyre që e kanë provuar.
Turizmi alpin tek ne përfaqësohet kryesisht me Thethin dhe Valbonën. Këto janë dy qëndra të rëndësishme ku vizitore nga vendi dhe bota shkojnë atje në të katër stinët e vitit.
Të dyja pikat turistike Valbona dhe Thethi, janë afër njëra tjetrës dhe ndahen nga një lartësi malore prej pak kilometrash, por rruga drejt njëra-tjetrës është e kalueshme dhe mjaft piktoreske. Është një rrugë malore e pyllëzuar dhe së fundmi me qëndra shlodhjeje dhe me shërbim ambulant për udhëtarët e lodhur nga ngjitja. Banorët e zonës e kanë kuptuar leverdinë e këtij shërbimi dhe kanë menduar për këto pika relaksi dhe rimarrje energjishë.theth8
Është një mrekulli që ti shikoni të dy këto zona të mrekullueshme në të njejtin udhetim.
Dhe kjo është e mundur sepse shumë agjenci turistike e ofrojnë këtë shërbim, mjafton të ecini për rreth 6-7 orë dhe kalon nga Valbona në Theth ose anasjelltas.
Ky itinerar përfshin një ngjitje nga Valbona (995 m) në qafën e Valbonës (1759 m) dhe për të zbritur në Theth  në lartësinë 745m mbinivelin e detit.
Ky kalim është një shteg i lashtë që lidhte rajonet fisnore të Shalës dhe Nikaj-Mërturit. Behet fjalë për të ngjitur rreth 1000 m dhe te zbrisni në  800 m.
theth7Gjithe udhëtimi zgjat rreth 14 Km dhe terreni i thyer e malor e zgjat në kohë udhëtimin.
Kalimi Theth – Valbonë  është një ndër udhëtimet më të bukura jo vetëm në Shqipëri, por dhe në botë.
Kjo pjesë nga Valbona në Theth ose anasjelltas është pjesë e “Peaks of The Balkans” Majat e Ballkanit, midis Shqipërisë – Kosovës – Malit të Zi, e cila ka fituar  çmimin “Best trail of The Year” për vitin 2013, nga një ndër organizatat më të njohura në botë siç  është Tourism for Tomorrow.
Vizitore të shumtë nga Europa apo bota, të tërhequr nga kurioziteti I këtij udhëtimi plot aventura, e përshkojnë atë çdo vit në të katër stinët. Këta janë aventurierët e lartësive dhe të turizmit. /a.ke/
https://www.ata.gov.al/kalimi-i-shtegut-theth-valbone-apo-anasjelltas-nje-mrekulli-turistike/

22 agosto 2016

Artan Fuga: Ata që vijnë në Shqipëri për turizëm janë trapa

Tjetër shpërthim nga profesor Artan Fuga. Tjetër këmbanë alarmi, kësaj here për turizmin. Fuga thotë se turistët që vijnë në Shqipëri janë kokëkrisur, ose budallenj. Ose edhe aventurierë që duan të shohin se si një vend i Europës nuk ka ende ujë të pijshëm e energji elektrike. Sipas Fugës, ata nuk janë turistë, por vizitorë të kopështit zoologjik ku jetojnë shqiptarët.
Reagimi i Artan Fugës:
Ne industri turizmi?
Hahaha ik o budalla mos u tall!
Ata qe vijne nga jashte ketu jane ose kokekrisur, ose trapa, ose aventuriere qe duan te shuajne kurreshtjen sesi nje vend europian ende nuk eshte ne gjendje te kete uje te pijshem 24 ore, te kete energji elektrike per drita naten, te kete rruge te vizuara, muzera te vizitueshem, te mbledhi fekalet, te kete trotare qe te mos jene si buke e kafshuar nga qener qe nuk dine as te lehin lere pastaj te kafshojne, qe nuk ka nje guide hotelesh dhe qe mbi te gjitha ka neper lokale e rruge kombetare nevojtore qe romaket 2500 vjete me pare nuk do t'i perdornin as per tigrat qe gladiatoret perballonin ne arena.
Nuk jane turista, mos behemi idiote ne budallenjte, jane thjesht vizitore kurreshtare te kopshtit zoologjik ku jemi ne brenda gomere, lepurusha, minj, gjela deti, kunadhe, gjarperinj, zhapike, nuse lale..
http://www.m.lapsi.al/node/36228#.V7s9ktL3_qA

Piluri, fshati i këngës dhe historisë, në vëmendjen e bashkisë së Himarës

  • Pilur-1.jpg
  • pilur.jpg
  • pilur2.jpg
  • pilur3.jpg
  • pilur4.jpg
pilurTIRANË, 17 Gusht / ATSH-N.Lena/ – Kush kalon apo pushon në Himarë, patjetër do të interesohet apo pyes për fshatin Pilur i njohur për këngët dhe ison e famshme polifonike. Është një fshat sipër qytetit të Himarës dhe rri atje sipër si ballkon i saj.
Është një fshat i mbledhur, me shtëpi të rregullta, me një shesh të vogël në qendër të tij ku mbretëron një rrap shekullor.
Aty mblidhen ata që kanë mbetur në fshat, bisedojnë dhe këndojnë si në kohë të vjetra. Janë mikpritës dhe të muhabetit kur atje ngjiten vizitorë.
Prej aty qyteti i Himarës, bregdeti dhe plazhet rreth bregut, duken si në pëllëmbë të dorës.Pilur (1)
Kohët e fundit bashkia e Himarës ka menduar ta rregulloj sheshin e ta kthej në një vend pritjeje për mysafirët. Po kështu, po mendohet edhe për rregullimin dhe asfaltimin e rrugës Himarë- Pilur.
Një rrugë që deri më sot ka penguar që ky fshat i bukur dhe me histori, të mos vizitohet masivisht.
Drejt këtij fshati ngjiten çdo ditë vizitorë të huaj që kanë dëgjuar për folklorin dhe kryesisht për grupin e famshëm muzikor të Pilurit me isot polifonike.
Vizitorë nga Europa dhe bota i gjen shpesh në këtë fshat sidomos tani në verë.
pilur2Pilurjotët e kanë prejardhjen nga fshati i vjetër në verilindje të fshatit të sotëm. U larguan nga katundi i vjetër në vitin 1650. Për fshatin dhe prejardhjen e tyre ka shumë gojëdhëna e histori, deri te ajo që ata pas vdekjes së Skënderbeut, zbritën nga  krahinat veriore të Mirditës e Dukagjinit në tentativë për të kaluar detin drejt Italisë.
Ata që s’kaluan dot mbetën dhe krijuan disa prej fshatrave të bregut./m.m/ http://www.ata.gov.al/piluri-fshati-i-kenges-dhe-historise-ne-vemendjen-e-bashkise-se-himares/

19 agosto 2016

Albania’s Alps Offer Tourists Isolated Splendour

Small villages in Albania’s isolated mountains are attracting tourists to family-run accommodation with the promise of spectacular views and a fascinating history – but modernisation could bring change.
Fatjona Mejdini
BIRN
Theth
The 'blue eye' pool formed by mountain waters in Kaprre near Theth. Photo: BIRN/Fatjona Mejdini
More than a century ago, the British traveller, author and anthropologist Edith Durham wrote that the small villages in the Albanian Alps existed in “majestic isolation from all the world”.
Today, isolation is the biggest advantage that these villages have. Over the past few years, locals have started to create a unique model of tourism away from tight state regulations, helped by their geographic location and their rich history.
In modern Albania, these small villages in the Alps are still difficult to reach. To get to the village of Theth, which is considered the jewel of the Alps, one has to drive from the northern town of Shkodra for 50 kilometres up to the village of Boge, and after that go another 20 kilometres along an unsurfaced and occasionally dangerous road.
This has made tourism in the area only possible during the summer months, leaving Theth and its breathtaking views still veiled in a certain mystery.
...
Family businesses
Fran Berishta, a 61-year-old inhabitant of Theth, his wife and three sons are very busy during the summer months. Five years ago they made the decision to use a part of their house to accommodate paying guests. Now after several extensions, the building has transformed into a real guesthouse with a capacity of 36 people.
"We have more requests than that during the summer months. Every day we are fully booked and the number of tourists is increasing every year. We turn away at least 10 people a day, but try to find a place for them anyway in the neighboring houses in the village," Berishta told BIRN.
Berishta’s wife cooks traditional dishes, while he is in charge of preparing the meat and his sons serve the tourists and manage the rooms.
Family businesses are at the heart of tourism in the Alps. In Theth and its surroundings, the number of guesthouses built in wood and stone has now reached 40.
Berishta believes that one of attractions that make tourists come back to Theth - beside the natural beauty of the steep mountains - is the fresh organic food and what he described as “the Albanian hospitality”.
"We do every dish with products from our garden, and we also offer the tourists a warm atmosphere that makes them feel at home," he explained.
People coming from Europe make up the majority of tourists visiting Theth, while almost 60 per cent of the Berishta family’s guests are foreigners. Most of them come from Germany, Holland and France.
But building guest houses is not the only way that the inhabitants of the area are benefitting from the beauty of their land; hiking and climbing tours are also in demand.
For the locals, the main concern remains the unsurfaced road.
"I could double the number of rooms and keep my guesthouse open all year round if the government decided to pave the way and create other infrastructural facilities for us," Berishta said.
But good infrastructure would also immediately make the Alps a major tourist destination and today’s visitors might like that.
Peter from Germany and his wife, who have been frequent visitors to Theth for years, fear that modern infrastructure could also have a negative effect on the untouched natural environment of the Alps.
"We were in Saranda [a seaside town in the South Albania] six years ago and it was perfect. We returned this year and concrete buildings everywhere made our stay there impossible. The Alps are still very natural and the Albanian government should be really careful to find a formula to preserve its natural state," Peter told BIRN.
Another reason why modernisation might not benefit the area is because some tourists choose to stay there also because there is very limited mobile phone access and no internet.
Scenic views
The Albanian Alps also offer much for tourists who love to climb. Theth alone is surrounded by eight high peaks that connect with the Valbona Valley but also mountain ranges in Montenegro and Kosovo.
A few kilometres from Theth stands mount Jezerca, one of the highest peaks in the Balkans at 2,694 metres.
Beside hiking and climbing, Thethi’s national parks offer dozens of scenic views, starting with the waterfall in Grunas, the 'blue eye' formed by mountain waters in Kaprre, lakes and stunning canyons.
As well as all this, the locals have something from their own history to show visitors.
The Theth area was ruled in the past by the Kanun of Lek Dukagjini, an ancient set of traditional laws that drew attention because they promoted ‘blood feuds’.
Today, Sokol Koceku, a 42-year-old from Theth, feels lucky that has inherited a tower that served as a 'court' at the time when Kanun laws were in force in the area.
It’s known as a defensive tower and was built four centuries ago, a place that offered protection to people guilty of a crime until the wise men of the area worked out how to judge them.
Now visitors have to pay a fee of one euro to enter the tower, and Sokol speaks to them about its history and the time when the Kanun ruled the people of the area’s lives.
"The Kanun does not exist anymore but now we can tell its stories to the tourists. I'm glad that my predecessors never agreed to sell the tower and it is my duty to keep it open to the public. Interest is very high," Sokol told BIRN.
He emphasised that the money from the entry fees is going to be invested in the reconstruction of the tower.
Meanwhile a small bar in the yard of the tower serves tourists coffee and refreshments, and next year Sokol and his brother are planning to expand it and turn into a restaurant.
- See more at: http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-s-alps-offer-tourists-isolated-splendour-08-17-2016#sthash.npH6Np0J.dpuf

14 agosto 2016

Sekretet që fsheh arkitektura, ​Kisha e Marmiroit dhe Xhamia e Muradies,2 vepra kulti në gjirin e Vlorës

xhamia muradies
(Xhamia e Muradies)

kisha marmiroit
(Kisha e Marmiroit)

Nga Aleksandër Meksi14 GUSHT 2016 - 08:02


Sekretet që fsheh arkitektura. Nga vështrimi i mureve nuk na duket i drejtë mendimi  se xhamia e Muradies është kishë e kthyer në xhami

Gjiri i Vlorës është një territor i banuar gjatë shekujve dhe me një qytetërim të zhvilluar. Gjurmë të shumta nga të gjitha epokat janë të pranishme mbi tokë por edhe nëntokë.  Ne kemi veçuar dy prej tyre që ruhen të plota, Kishën e Marmiroit dhe Xhaminë e Muradies.
Kisha e Marmiroit në Orikum,  gjendet në jug të Pashalimanit, në një kodër veçuar në majë të një kodre, e rrethuar me mure dhe rrënojat e një ndërtese të përdorur për banim. Kisha njihet me emrin “e Marmiroit”, emër i cili del në burimet historike në vitin 1307. Ajo përbëhet nga naosi, me planimetri kryqi të lirë, dhe narteksi  i rrënuar, në anën perëndimore të tij. Ndërtesa  ka tri hyrje: një nga veriu, një nga jugu dhe një nga perëndimi që  e lidhte me narteksin. Në brendësi kisha ka formë kryqi me krahë jo të barabartë. Në murin lindor ndodhet absida gjysmërrethore, e ndriçuar nga një dritare e vogël. Mbi katër pilastrat e formuara ndërmjet krahëve të kryqit dhe që mbarojnë me nga një gur kornize, ngrihen qemerët që i mbulojnë dhe që, si hark mbajtës me ndihmën e trekëndëshave sferikë, formojnë bazën  për tamburin dhe kupolën me një kornizë e hollë prej pllakash guri, mbi të cilat janë katër dritare të ngushta dhe të larta që mbulohen me gjysmë tjegulla. Tamburi përfundon me kornizë tullash e mbi të mbështetet me çatia konike e kishës.
Në anën e jashtme kisha ka formën e kryqit të lirë me krahë të ndryshëm. Krahu lindor është më i gjatë, më të shkurtër janë ai verior dhe jugor. Krahët e kryqit përfundojnë me frontone. Edhe krahu perëndimor mbulohej me çati dyujëse që vijonte te narteksi. Narteksi, me planimetri drejtkëndëshe, ka arritur deri në ditët tona  me mure të rrënuara në nivel të ulët, megjithatë duken qartë lidhjet me murin e naosit, çka flet për njëkohshmërinë e ndërtimit.
Teknika e ndërtimit të mureve është me gurë të çrregullt e me copëra tullash e tjegullash të vendosura ndërmjet tyre. Me gurë të punuar janë ndërtuar qoshet dhe portat si në shpatullat, ashtu edhe në arkitra dhe pragun e tyre. Vetëm në absidë ka disa breza tullash, me sa duket të vendosura për efekt estetik. Me rëndësi janë vendosja e dy tullave vertikale, të vendosura në jug të dritares së absidës, që tregon se ndërtuesit e kësaj kishe njihnin sado pak teknikën bizantine të kluasonazhit.
Në siluetën e kishës vërehet një farë kontrasti vëllimor ndërmjet naosit dhe kupolës, e cila i jep një pamje të rëndë, sepse kupola duket mjaft e madhe për kishën. Për një ndërtim të tillë ka luajtur rol vetë materiali i përdorur, gur i papunuar, i cili detyrimisht, edhe për të përballuar shtytjen e kupolës, do të binte një tambur të madh dhe cilindrik. Për të njejtën arsye edhe vetë trajtimi i godinës është i thjeshtë, mungon tërësisht zbukurimi, faqet e mureve janë të trajtuara thjesht dhe në mënyrë të rrafshtë. Përkujdesje është treguar vetëm për absidën dhe për portën jugore mbuluar me arkitra dhe një hark të rremë. Të vetmet vija që perceptohen, janë brinjët anësore, të cilat vijnë duke u përsëritur në krahët e kryqit, duke theksuar vertikalitetin nëpërmjet fragmentimit të faqeve, por dhe duke nxjerrë në pah rëndësinë e kupolës. Kisha, e ndërtuar në një vend shkëmbor, me përmasat e vogla dhe me muret e punuara thjesht, jo vetëm duket si një bllok i vetëm, por ka edhe një efekt tepër piktoresk. Në brendësi mbizotërojnë si aksi vertikal me kupolë mbi tambur, edhe aksi gjatësor, duke bërë që naosi të mos ndihet aq i vogël sa është.
Kishat e këtij tipi hasen gjatë tërë shekujve të Mesjetës. Por, formulimi pak a shumë rigoroz i faqeve të mureve dhe kupola e madhe cilindrike, e cila sidoqoftë kushtëzohet nga materiali i përdorur, të bëjnë të mendosh për një datim të hershëm të kishës, sepse në vendin tonë gjatë shekujve XIII-XIV këta elementë ua kanë lënë vendin zbukurimeve me tulla dhe kupolave shumëfaqëshe dhe elegante në përmasat e tyre. Me rëndësi është për këtë kishë dhe përdorimi në absidë i tullave vertikale që na shtyn ta datojmë kishën në shekujt XII-XIII.
Krahasimi me kishat e vendeve fqinje ndihmon për këtë. Kisha të tilla, të vogla dhe pa narteks, në Bullgari e Ish jugosllavi  datohen në shekujt XII-XIII. Nga kjo mendojmë se Kisha e Marmiroit mund  të jetë ndërtuar, me shumë gjasë, në shekujt XII-XIII, por ka dhe mendime për një kohë ndërtimi më të hershme , rreth shekullit të X-të.

Xhamia e Muradies në Vlorë. Një ndër objektet më me vlerë të qytetit të Vlorës, ndodhet në qendër të tij dhe përbëhet nga salla e lutjeve dhe minarja, ndërsa nga portiku i dikurshëm që ka qenë në  anën veriore, kemi bazamentin dhe gjurmët në mur të strukturave të dikurshme të drunjta të çatisë.
Në sallën e lutjeve, me përmasa  të planit 8,70×8,55 m, hyhet nga porta e vetme që ndodhet në anën veriore, e cila mbulohet me hark të ulët, pjesë e një portali, karakteristik për xhamitë e kohës. Shpatullat e portës, si dhe pragu  i saj, janë prej gurësh gëlqerorë të mermerizuar një copë, ndërsa harku është ndërtuar me gurë të vendosur sipas rrezeve, që  në faqet e kontaktit ndërmjet tyre kanë nga një dhëmbëzim e një buzinë të punuar pak më thellë. Në secilin gurë ka nga një rozetë të gdhendur që del pak mbi sipërfaqen e gurit. Mbi hark ka një pjesë drejtkëndore, , që ka në qendër një pllakë aty ku zakonisht është mbishkrimi ndërtimor, vendi për të cilin është me përmasa 120x59cm. Në të dy anët e portalit  janë dy dritare drejtkëndore. Ato janë pak në brendësi të murit dhe kanë, në pjesën e sipërme, një nike që mbulohet me gurë që dalin të shkallëzuar, njëri ndaj tjetrit. Shpatullat dhe mbulesa e dritareve janë me gurë të skuadruar. Pjesa mbi arkitraun është e punuar në mënyrë të rregullt dhe aty shohim fragmente të një harku shkarkues me tulla.
Përballë portës së hyrjes për në sallën e lutjeve është mihrabi me prerje gjysmërrethi, me stalaktite në pjesën e sipërme dhe i rrethuar nga një kornizë drejtkëndore. Në të djathtë të tij ndodhet minberi. Salla ndriçohet bollshëm nga dritare të shumta në të gjitha faqet. Me përjashtim të faqes veriore që, siç pamë, kishte vetëm dy dritare, faqet e tjera kanë nga pesë dritare, të vendosura në tri radhë. Dy dritaret e poshtme janë shumë më të mëdha se të tjerat. Ato mbulohen me hark të mprehtë në formë fundlundre, të ndërtuara me gurë të skuadruar në formë pyke, që këmbehen me nga dy tulla. Harku rrethohet  nga një shirit tullash pak të gdhendura për t’u dukur  më të holla. Edhe dy dritaret e rreshtit të sipërm kanë forma të njëjta, por janë më të vogla, ndërsa  dhe më e vogël është dhe dritarja e vetme e rreshtit të tretë, që ndodhet ndërmjet trompave. Ajo ka një kornizë mbi  harkun me tulla të vendosura për së gjati.
Në anën e jashtme vëllimi kubik i sallës së lutjeve është një ndërtim mjaft i rregullt. Muratura, me gurë e tulla, është ndërtuar  me mjeshtëri. Ajo përbëhet nga dy rreshta gurësh të skuadruar bukur, që këmbehen me dy rreshta tullash. Në nivelin e kulmit të harqeve të dritareve të rreshtit të dytë ka një kornizë të hollë prej gurësh të profiluar . Mbi të, vëllimi kubik pëson ngushtim të lehtë dhe pjesët anësore i ka me çati trekëndëshe më të ulëta në qoshet, mbi të cilat kemi tamburin dymbëdhjetë faqesh, që vazhdon më drejtpërsëdrejti nga faqet anësore. Mbi pjesën e tamburit, të ndërtuar me gurë e tulla, kalon një kornizë horizontale, me gurë të gdhendur bukur, me profil të lakuar që, nga përmasat, tregon se duhet të ketë qenë fundi i muraturës. Megjithatë, tamburi vijon dhe më lart, por i ndërtuar me gurë të çrregullt dhe duke përfunduar me një kornizë të thjeshtë. Ky ndryshim mund të shpjegohet: ose tamburi është ngritur më vonë, pas ndonjë riparimi të çatisë, ose tamburi ka qenë në atë pjesë më i ngushtë dhe është bërë më i gjerë, por mund të kemi ndonjë riparim të kupolës.
Element mjaft me vlerë i xhamisë është minarja. Ajo përbëhet nga bazamenti shumëfaqësh; i ndërtuar me gurë të punuar, pjesa kalimtare; trungpiramide dhjetëfaqësh, po me gurë të punuar, trupi i minares katërmbëdhjetëfaqësh me gurë të punuar e fuga të holla, kazani me stalaktite në pjesën e poshtme dhe përfundimi i minares.
Minarja e xhamisë së Muradies është shumë cilësore. Mënyra e njëtrajtshme e ndërtimit, me gurë të gdhendur, e bën atë të duket një copë. Në mënyrë të veçantë bie në sy puna e mirë e ndërtimit, me gurë të punuar në formë stalaktitesh e pjesës së nxjerrë konsol të kazanit, një ndër shembujt më të arritur në vendin tonë. Pjesa e ulët mbi kazan nuk është në nivel të njëjtë ndërtimi me trupin e minares dhe kazanin, çka na shtyn të mendojmë se duhet t’i takojë një rindërtimi që e përmend dhe Çelebiu.
Duke u nisur nga format arkitekturore, trajtimi i përgjithshëm i pjesëve të veçanta (minare, portali i hyrjes dhe teknika e ndërtimit të mureve), kemi menduar se xhamia e Muradies duhet të jetë ndërtuar në mesin e shek. XVI-të. Teknika e ndërtimit të mureve, e veçantë për vendin tonë, na kujton xhamitë e Stambollit të ndërtuara nga arkitekt Sinani si xhamia e Ibrahim Pashës, xhamia e Zal Mahmut Pashës, (1560-1566)  si dhe xhami të tjera në periferi të Stambollit.  Më tej, duke u mbështetur tek Çelebiu, i cili jashtë kalasë së Vlorës, në qytet, përmend vetëm një xhami të mbuluar me plumb (d.m.th. me kupolë), atë të  Sulltan Sulejmanit, e cila, sipas mbishkrimit, ka përfunduar së ndërtuari në vitin 1542, si dhe tek mbishkrimi i gjetur tek xhamia e Pashallarëve, që flet për ndërtimin në vitin 1542-3(949h), mendojmë se kjo xhami mund të jetë ajo që ka ndërtuar në Vlorë  Sulltan Sulejmani, veç asaj në kala. Siç dihet  Sulltan Sulejmani ka qenë në Vlorë në vitin 1537, në rrugën për në Korfuz, kur përgatitej për ekspeditën e Puljes në Itali. Për këtë jemi nisur edhe nga e dhëna e Evlia Çelebiut që  Sipas tij, kjo xhami minaren e kish të shembur, ndërsa xhamitë e tjera, ajo e Mumçi-Zadesë dhe ajo e Hysen Agait në Tabake,  janë të mbuluara me tjegulla, d.m.th. me çati druri. Gjithashtu  deri në vitet 20 të shekullit tonë  xhamia quhej Kuršunli xhami (d.m.th. e Plumbit) dhe u riemërua e Muradies, duke marr emrin e  lagjes ku ndodhet..
Gjithashtu, duhet thënë se nga vështrimi i mureve nuk na duket i drejtë mendimi  se xhamia e Muradies është kishë e kthyer në xhami. Muret janë të gjitha të një dore dhe mbi sipërfaqe të tokës nuk ka ndonjë gjurmë të tillë.

http://shqiptarja.com/m/kulture/--8203-kisha-e-marmiroit-dhe-xhamia-e-muradies2-vepra-kulti-n--gjirin-e-vlor-s-370483.html

Search

Caricamento in corso...

Translate